• Bel ons +316 526 162 43 or
  • Email info@circleofmusic.nl

Blog

Wat is Leuk?

Hoe maak je je mensen aan het lachen in een theater? Als schrijver van onze stukken heb ik vaak genoeg geworsteld met deze vraag. Dat is zo eenvoudig nog niet. Uiteindelijk heb ik een aantal vuistregels bedacht volgens welke ik  onze stukken schrijf.

Zelf hou ik er van om door cabaretier of zo iemand aan het denken gezet te worden. Een grap die je niet meteen begrijpt, maar die langzaam indaalt. Als het publiek begint te lachen  is de cabaretier alweer veel verder, die grappen. Maar als ik clowns bestudeer, lachfilms kijk , kluchten bezoek of revues ben ik tot de conclusie gekomen dat dat niet de humor is waar een publiek echt blij van wordt. Altijd als ik in een dialoog een in mijn ogen briljante grap verwerk, een toespeling, een spitsvondigheid, merk ik tijdens een optreden dat die grap volledig weg sneeuwt.  Misschien een enkele opmerking in een juryrapport van de Lelystadse kunstprijs over spitsvondige teksten, maar geen waardering van de mensen voor wie we bezig zijn, het publiek dat een kaartje heeft gekocht. Dus waar lachen ze dan wel om?

Er blijkt hoe gekker iemand zich aankleed hoe meer dat dat op de lachspieren werkt van ons publiek. Dus mensen amateurperformers, als je de lachers op de hand wil hebben, houdt je niet in. Als jij denkt dat dit echt veel te veel is, waarschijnlijk heb je het dan net helemaal goed. De grondsfeer van het lachen is ontstaan. Vooral voor al die amateur acteurs die er "mooi" uit willen zien op het podium is dit een belangrijke tip. Als je, zoals velen van ons een schitterende jurk koopt om er als een koningin uit te zien op een podium, zullen je vrienden en kennissen je waarschijnlijk na afloop zeggen hoe mooi je er uitzag. Past je jurk niet, is die gewoon erg lelijk,  vloekt het bij de kleuren van je bril, nagellak, schoenen en tasje, zie je er jaren ouder in uit? Dan zullen wildvreemden je na afloop aanspreken hoe ze van je genoten hebben en je vrienden en kennissen  hebben het jaren later nog over hoe grappig je was. Bedenk dit goed als je je kostuum bepaalt.

Mensen lachen harder als ze een grap zien aankomen. Dit heeft mij erg verwonderd en in het begin kon ik dat eigenlijk niet geloven. Ik dacht altijd dat het ging om de briljante punch line. De verrassende wending, maar dat is dus niet zo. Ik heb gemerkt dat als ik iemand steeds hetzelfde laat zeggen, mensen dat leuk vinden. Herhaling werkt mateloos op de lachspieren. De acteur gaat reageren op het daarvoor gezegde. Het publiek is het volledig duidelijk wat ie gaat zeggen. Maar de acteur weet dat natuurlijk nog niet. Hij denkt diep na. "Nou," zegt ie, "Kijk, het zit zo" , "Euh, hoe zal ik het zeggen". En als ie dan eindelijk zegt, wat het publiek al seconden zag aankomen liggen ze echt dubbel van het lachen. Denk maar aan  Andre van Duin en Frans van Dusschoten, of Johnny van Rijk. Dat is dus humor.

Als je denkt dat de grap al duidelijk is, melk hem uit. Als mensen lachen zijn ze zeer bereid nog een tijdje door te lachen. Sterker nog, ze willen het. Maak het nog wat erger. "O, bedoel je dat? ""Ik dacht dat" Ja ja dat weten we nu wel., maar oh wat kunnen we lachen om die dombo, die maar zo langzaam begrijpt wat wij al lang begrepen hebben. Hilarisch. Je doet het publiek tekort als je hier geen aandacht aan besteedt. Zo lang ze hard lachen, melk het nog maar wat verder uit.

Tot slot de personages. Als schrijver wil ik graag herkenbare personages hebben, waar het publiek zich mee kan vereenzelvigen. Maar dat zijn  helemaal geen grappige personages. Het is juist grappig als ze volstrekt voorspelbaar zijn. De domoren in het stuk zijn per definitie de leukste. Als schrijver wil ik ze nog wel eens ineens toch intelligenter laten blijken, maar ik moet er dan wel voor zorgen dat het personage zich daar niet bewust van is. Als hij of zij die ineens verkregen heldere inzichten vertelt met de zelfde "domme" intonatie als daarvoor, wordt het ineens wel grappig.

Het werken met setjes is een stuk werkt ook heel aanstekelijk. De jut en jul typetjes. Juist doordat ze steeds samen zijn worden ze leuk. Ze praten elkaar steeds tegen, of praten elkaar juist steeds naar de mond, de een herhaalt voortdurend wat de ander zegt. En dan altijd herhalen. Publiek houdt van herhaling, dat hadden we al gezien. En als dan op het eind van het stuk de rollen ineens omgedraaid worden geniet het publiek. Dolkomisch.

Met deze vuistregels heb  ik inmiddels 7 shows geschreven en ben ik begonnen met de volgende. Natuurlijk heb ik een boodschap, ik ben nu eenmaal een moralist. Maar ik dring die wel naar de achtergrond. Ik heb besloten dat goedkoop effectbejag helemaal niet verkeerd is. Ik maak er steeds meer schaamteloos gebruik van. Ik heb geen enkele illusie dat wij, als goede amateur vereniging die vernieuwende theatervoorstelling zullen maken, waar vakjury's van achterover zullen vallen, waar critici in de krant vol lof over zullen schrijven. Maar wij kunnen wel een programma maken, waar u als publiek een avond ongeremd om moet kunnen lachen. Of even echt kunt huilen omdat we er een klein stukje drama in stoppen, niet subtiel hoor, u hoeft niet diep na te denken. U voelt het wel. En zo willen we het ook. Een avondje ongegeneerd genieten, dat is wat we u willen bieden.

Wilco Herrema, tekstschrijver, regisseur, maar vooral lid van Circle of Music.